Nestlé Việt Nam: Đầu tư từ gốc cho nông hộ để giữ vững vị thế nông sản Việt

Trước áp lực từ biến đổi khí hậu và biến động thương mại toàn cầu, bài toán giữ vững vị thế nông sản đang được đặt ra cấp thiết. Chia sẻ tại Hội nghị Fortune Southeast Asia 500 Summit ngày 3/11, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, cho rằng nâng cao khả năng chống chịu cho nông hộ và phát triển chuỗi giá trị chính là điều kiện giúp Việt Nam duy trì xuất khẩu lẫn nguồn cung dài hạn.

Nestlé Việt Nam: Đầu tư từ gốc cho nông hộ để giữ vững vị thế nông sản Việt
Nestlé Việt Nam chú trọng đầu tư vào nông hộ và chuỗi giá trị nhằm duy trì lợi thế xuất khẩu nông sản trong dài hạn.

I. Hành trình 15 năm Nestlé Việt Nam tiếp sức cho từng nông hộ Tây Nguyên

Đối với các quốc gia có thế mạnh xuất khẩu nông sản như Việt Nam, bài toán đặt ra là làm sao vừa bảo đảm nguồn cung ổn định trong nước, vừa đáp ứng trọn vẹn nhu cầu của thị trường thế giới. Chia sẻ tại phiên thảo luận “Định hình tương lai”, đại diện Nestlé Việt Nam cho rằng lời giải nằm ở việc đầu tư dài hạn vào người nông dân, cải thiện phương thức canh tác và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng.

1. Khi khoa học cây trồng bắt đầu từ một chiếc lá cà phê

Nhắc đến sản xuất nông nghiệp tại Tây Nguyên – vùng đất có mùa khô kéo dài và điều kiện thổ nhưỡng đặc thù – ông Binu Jacob nhìn nhận không một giải pháp đơn lẻ nào đủ sức giải quyết mọi thách thức. Hiệu quả canh tác là kết quả từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố, từ giống cây trồng phù hợp, điều kiện đất đai, khả năng sử dụng nước cho đến việc bà con nông dân học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm lẫn nhau.

Nestlé Việt Nam: Đầu tư từ gốc cho nông hộ để giữ vững vị thế nông sản Việt
Ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, chia sẻ tại Hội nghị Fortune Southeast Asia 500 Summit ngày 3/11

Trong quá trình đó, khoa học cây trồng giữ vai trò nền tảng. Minh họa cho hướng đi này, lãnh đạo Nestlé Việt Nam nhắc lại quá trình doanh nghiệp phối hợp cùng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) để phát triển giống cà phê phù hợp với thổ nhưỡng địa phương. Giống cây này có khả năng kháng bệnh, cần ít nước và giảm nhu cầu dùng thuốc bảo vệ thực vật.

Thông qua kỹ thuật nuôi cấy mô, từ một chiếc lá cà phê ban đầu có thể nhân giống thành khoảng 2.000 cây con. Suốt 15 năm qua, chương trình đã tạo ra 100 triệu cây giống cà phê kháng bệnh và phân phối đến nông dân Tây Nguyên với mức giá được hỗ trợ.

2. Ba hướng đi đồng bộ giúp người nông dân vững vàng trước biến động

Hiện tại, Việt Nam đang là quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới và đứng đầu về cà phê Robusta. Tuy nhiên, cải thiện giống cây mới chỉ là bước khởi đầu cho một chặng đường dài. Để giữ vững vị thế này cho ngành nông nghiệp Việt Nam, ông Binu Jacob cho rằng cần nâng cao sức chống chịu của từng nông hộ thông qua ba giải pháp triển khai đồng bộ giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người nông dân:

  • Tái canh những vườn cà phê già cỗi: Năng suất cây cà phê thường bắt đầu suy giảm sau khoảng 7-10 năm. Vì vậy, việc thay thế diện tích già cỗi bằng các giống mới có sức kháng bệnh tốt hơn là bước đi cần thiết để duy trì sản lượng.
  • Chăm sóc sức khỏe đất và quản lý nguồn nước: Thông qua các phương thức canh tác tái sinh, người trồng có thể giảm lượng nước tưới lẫn thuốc bảo vệ thực vật. Khi áp dụng đúng cách, hướng canh tác này vừa giữ ổn định năng suất, vừa cải thiện hiệu quả kinh tế cho nông hộ.
  • Đa dạng hóa cây trồng trên cùng diện tích: Thay vì phụ thuộc duy nhất vào cây cà phê, nông dân có thể trồng xen canh thêm hồ tiêu, bơ hoặc các loại cây ăn quả khác. Các mô hình thực tế của Nestlé đã cho thấy việc trồng xen canh giữ nguyên năng suất cà phê trên mỗi hecta, đồng thời giúp thu nhập của bà con tăng thêm 30-150%.

“Quá trình này đòi hỏi thời gian và sự kiên nhẫn”, ông Binu chia sẻ khi nhìn lại chặng đường 15 năm Nestlé bền bỉ theo đuổi các giải pháp đồng hành cùng người nông dân.

II. Nâng cấp chuỗi giá trị – Bước chuyển mình của nông sản Việt trên bản đồ thế giới

Nestlé Việt Nam: Đầu tư từ gốc cho nông hộ để giữ vững vị thế nông sản Việt
Phiên thảo luận “Định hình tương lai” trong khuôn khổ Hội nghị Fortune Southeast Asia 500 Summit  đặt ra bài toán vừa duy trì xuất khẩu nông sản, vừa bảo đảm an ninh lương thực tại Đông Nam Á.

Từ câu chuyện cải thiện năng lực ở từng nông hộ, cuộc thảo luận tại hội nghị mở rộng sang một trăn trở chung của cả khu vực Đông Nam Á: liệu các nước có thể tiếp tục xuất khẩu cà phê, gạo, thủy sản mà vẫn bảo đảm an ninh lương thực cho chính mình?

1. Rời bỏ cuộc đua giá rẻ để hướng tới canh tác bền vững

Trả lời câu hỏi này, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cấp chuỗi giá trị. Trước đây, Việt Nam thường được biết đến với mặt hàng cà phê giá rẻ, nhưng mô hình cạnh tranh dựa trên giá đang dần bộc lộ nhiều giới hạn khi các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra tiêu chuẩn khắt khe.

“Nếu không nâng cao chuỗi giá trị để tạo ra các sản phẩm cà phê bền vững, đáp ứng được những tiêu chuẩn cao đó, chúng ta sẽ khó có thể duy trì xuất khẩu”, ông Binu Jacob thẳng thắn nhận định.

Dù đặt ra nhiều yêu cầu mới, sự thay đổi này lại mở ra cơ hội để nông dân và doanh nghiệp thay đổi phương thức sản xuất. Theo lãnh đạo Nestlé Việt Nam, ngay cả những nông hộ quy mô nhỏ vẫn có thể chuyển dịch từ lối canh tác truyền thống sang nông nghiệp tái sinh, qua đó đáp ứng tốt các tiêu chuẩn và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

2. Giải pháp sinh học giúp nâng tầm giá trị trong khâu chế biến

Bên cạnh nỗ lực từ vùng nguyên liệu, công nghệ chế biến cũng góp phần quan trọng vào việc gia tăng giá trị cho nông sản. Góp thêm góc nhìn công nghệ tại phiên thảo luận, bà Lensey Chen – Chủ tịch khu vực châu Á – Thái Bình Dương kiêm Phó chủ tịch cấp cao phụ trách mảng giải pháp thực phẩm và sức khỏe của Novonesis – cho biết các giải pháp sinh học giúp khai thác nhiều giá trị hơn từ cùng một lượng nguyên liệu.

Chẳng hạn, công nghệ có thể hỗ trợ sản xuất nhiều cà phê hòa tan chất lượng cao hơn trong khi tiêu tốn ít năng lượng hơn. Song song đó, các giải pháp bảo vệ sinh học còn kéo dài thời gian duy trì chất lượng sản phẩm, giúp hạn chế tình trạng lãng phí thực phẩm ở khâu phân phối.

III. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Nestlé Việt Nam đã hỗ trợ nông dân Tây Nguyên cải thiện giống cà phê như thế nào? 

Trong 15 năm qua, Nestlé đã hợp tác cùng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy mô (nhân khoảng 2.000 cây từ một chiếc lá cà phê) để phát triển giống cà phê kháng bệnh, cần ít nước và giảm thuốc bảo vệ thực vật. Chương trình đã tạo ra 100 triệu cây giống và phân phối cho nông dân với mức giá được hỗ trợ.

2. Ba giải pháp đồng bộ giúp nâng cao sức chống chịu cho nông hộ là gì? 

Theo ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, ba giải pháp gồm: tái canh diện tích cà phê già cỗi (sau 7-10 năm năng suất giảm); cải thiện sức khỏe đất và quản lý nguồn nước bằng canh tác tái sinh; và đa dạng hóa cây trồng qua việc xen canh hồ tiêu, bơ hoặc cây ăn quả để tăng thu nhập từ 30-150%.

3. Giải pháp sinh học mang lại lợi ích gì cho chuỗi giá trị nông sản? 

Theo bà Lensey Chen (Novonesis), giải pháp sinh học giúp khai thác nhiều giá trị hơn trên cùng một lượng nguyên liệu, hỗ trợ sản xuất nhiều cà phê hòa tan chất lượng cao với ít năng lượng hơn, đồng thời kéo dài thời gian giữ chất lượng sản phẩm để giảm lãng phí thực phẩm khi phân phối.

IV. Kết luận

Theo chia sẻ từ lãnh đạo các doanh nghiệp, trong đó có Nestlé Việt Nam, năng lực cung ứng nông sản của một quốc gia không chỉ được quyết định bởi quy mô sản xuất hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn nằm ở khả năng duy trì nguồn nguyên liệu, nâng cao giá trị trong nước và thích ứng trước biến động. Với Việt Nam, đầu tư đồng bộ từ gốc, bắt đầu từ từng nông hộ cho đến khâu chế biến và phân phối, chính là một trong những điều kiện để củng cố vị thế xuất khẩu và gia tăng sức chống chịu cho hệ thống sản xuất nông nghiệp.